فرم ورود اعضا
تاریخ فرهنگ هنر

تاریخ فرهنگ هنر (5)

مقالات فرهنگی هنری تاریخی

17 فروردين 1396

زبان‌های تاتی‌تبار


زبان‌های تاتی‌تبار (Tatic) از دسته زبان‌های ایرانی شاخه شمال‌غربی و بازمانده یکی از گویش های مادی هستند. گویش‌های این زبان روزگاری از شمال ارس تا سمنان گسترده بود ولی امروزه با ترک‌زبان و فارس‌زبان شدن بخشی از شمال‌غربی ایران تنها جزیره‌هایی از گویش های تاتی در منطقه به جا مانده است. بزرگ‌ترین این جزیره‌ها در منطقه تاکستان استان قزوین دیده می‌شوند. تاتی تاکستان یکی از کهن‌ترین زبان‌های ایرانی است که از دیدگاه زبان شناسی، ارزش ویژه‌ای دارد. بیشترین آمار جمعیتی تات‌های ایران متعلق به دو شهرستان کهن تاکستان و بوئین‌زهرا می‌‌باشد. تاکنون هیچ آمار رسمی در مورد تات‌های این دو منطقه ارائه نشده است. تات‌های این منطقه که به تات‌های جنوب شهرت یافته اند، در شهرها و روستاهای زیر زندگی می‌کنند:

* رودبار الموت، رودبار شهرستان، طالقان، رودبار زيتون، رودبار قصران تا روستاهاي دماوند (اغلب مناطق البرز جنوبي) تات زبان هستند.

* در شهرستان تاکستان، شهر تاکستان و در بخش اسفرورین, شهر اسفرورین و روستای قرقسین، تات زبان اند.

* در شهرستان بوئین زهرا، شهرهای شال, دانسفهان و روستاهای خیارج, خوزنین, خروزان, ابراهیم‌آباد و سگزآباد و … تات زبان اند.

* در اطراف قزوین نیز روستاهایی نظیر رزجرد، الولک، حصار خروان و ... تات زبان اند.

* تاتهای خلخال، جیرنده، کلور، طارم، عنبران، میناباد، میرزانق، کلش، سروآباد، پیله‌زیر، پیله‌رود، جید، لرد، شاهرود، تولش، عنبران علیا، لنکران و ماسالی جمهوری آذربایجان.

به طور کلی زنجیره مناطق تات‌نشین از شهر تاکستان شروع شده و به سمت جنوب و جنوب شرقی ادامه می‌‌یابد و در نهایت در شهرستان بوئین زهرا به روستای تاریخی سگزآباد پایان می‌یابد.

* در استان مرکزی (منطقه وفس) نیز روستاهای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی صحبت می‌‌نمایند. این روستاها به فاصله 100 تا 120 کیلومتری شهر اراک و در شمالی‌ترین نقطه استان مرکزی واقع شده اند. مناطق کوهستانی و خوش آب و هوا و شغل مردم روستاها کشاورزی، باغداری و دامداری است که به دلیل مواجه شدن با کمبود آب و عدم توجه مسئولین به نیاز مردم و نیروهای انسانی جوان، به شدت روستاها خالی از سکنه می‌‌شوند و در شهرهای مانند تهران، قم، اراک، کرج و ... سکونت می‌‌نمایند.

* روستاي ابيانه.

شهر اشتهارد
در این میان از مهم‌ترین و دستنخورده‌ترین گویش تاتی یعنی گویش اشتهاردی که در استان تهران قرار دارد نام برده نشد حال آنکه طبق کتاب تات نشین های بلوک زهرا نوشته جلال آل احمد این گویش شاید خالص ترین گویش زبان تاتی باشد چون منطقه اشتهارد که در سر راه کرج به بویین زهرا در 80 کیلومتری کرج و 25 کیلومتری بویین زهرا قرار دارد به علت خشکی و کمی آب از دستبرد کوچنشین های ترک در امان بوده و مردم آن همچنان زبان قدیم خود را حفظ کرده اند. گویش اشتهاردی حتی به‌عنوان یکی از گویش های زبان تاتی در نشانیwww.ethnologue.com معرفی شده است. اگر جستاری صحیح انجام دهیم می بینیم که منطقه تات نشین ها به شکل ماه بوده و از  اشتهارد شروع شده و به شمال ایران ختم شده ودر آنجا مردم چون از ان سر در نمی اوردند ان را پشت کوهی دانسته. البته به علت اینکه مردم با این زبان آشنا نبوده و شاید آن را تمسخر نیز کرده به همین دلیل که این زبان در حال نابودی می باشد زبانی که آن را به مادهای ایران نسبت داده ولی به قدری کلمات خارجی در آن وارده شده که حالا کم کم دارد به گویش و لهجه تبدیل می شود. لازم به توضیح است که هر یک از شهرهای تات نشین گویش مخصوص خود را دارند.

[esh] Eshtehard and environs, Karaj District, Markazi Province. Dialects: Close to Takestani. Eshtehardi may be the same language as some other dialects spoken to the southwest of Qazvin. Classification: Indo-European, Indo-Iranian, Iranian, Western, Northwestern, Talysh 

Eshtehardi
A language of Iran

ISO 639-3: esh
Population No estimate available.
Region Eshtehard and environs, Karaj District, Markazi Province.
Dialects Close to Takestani. Eshtehardi may be the same language as some other dialects spoken to the southwest of Qazvin.

ادامه مطلب...
15 فروردين 1396

کرج - آدران - 5 کيلومتري جاده کرج چالوس - پل خواب - روستاي ورزان بنا معاصر امامزاده ابراهيم و محمد تقي 
کرج - محمد آباد - زمينهاي بنياد شهر سازي صفوي امامزاده احمد و محمود 
کرج - اشتهارد - روستاي پلنگ آباد قرن هشتم امامزاده پلنگ آباد 
دهستان کمال آباد - روستاي آتشگاه

موقعيت اثر قدمت نام اثر 
کرج - روبروي سه راه قلمستان - شهرک شهيد فهميده قاجاري آسياب برجي 
کرج - آدران - ارنگه - روستاي خور - جنوب روستا قاجاري آسياب قديمي 
کرج - دهستان کمال آباد - روستاي هلجرد قاجاري آسياب هلجرد 
کرج - دو کيلومتري شمال گچسر اسلامي آهنين راه و پل سنگي 
کرج - آدران - 7 کيلومتري جاده کرج چالوس - پل خواب - روستاي کلوان سر بنا معاصر امامزاده ابراهيم 
کرج - آدران - 5 کيلومتري جاده کرج چالوس - پل خواب - روستاي ورزان بنا معاصر امامزاده ابراهيم و محمد تقي 
کرج - محمد آباد - زمينهاي بنياد شهر سازي صفوي امامزاده احمد و محمود 
کرج - اشتهارد - روستاي پلنگ آباد قرن هشتم امامزاده پلنگ آباد 
دهستان کمال آباد - روستاي آتشگاه بنا معاصر ، عمر درخن 2000 سال امامزاده پير پيران و درخت کهن 
کرج - گرمدره - کلاک بالا بنا معاصر امامزاده تقي 
کرج - آدران - مرکز روستاي ارنگه قاجاري امامزاده جعفر 
کرج - دهستان آدران - جنوب روستاي کندور قاجاري امامزاده چهل دختر 
کرج - کيلومتر 55 جاده کرج چالوس - روستاي حسنکدر صفوي ، بنا معاصر امامزاده حسن 
کرج - بلوار امامزاده حسن صفوي ، بنا معاصر امامزاده حسن 
کرج - گرمدره - اول جاده قديم کرج صفوي ، بنا معاصر امامزاده حيدر 
کرج - اشتهارد - سه راه روستاي جارو قاجار ، بنا معاصر امامزاده رزاق چهار طاق ( امامزاده حبيب اله ) 
کرج - آدران - 7 کيلومتري جاده کرج چالوس - پل خواب - روستاي کلها صفوي ، بنا قاجاري امامزاده رضي الدين 
کرج - 38 کيلومتري جاده کرج چالوس - تکيه سپهسالار اوايل اسلامي ، بنا قاجاري امامزاده سپهسالار 
کرج - ابهرک - ارنگه از دهستان آدران صفوي امامزاده سليمان 
کرج - دهستان آدران - جنوب روستاي کندور قاجاري امامزاده سيد ابراهيم 
کرج - آدران - روستاي گوراب ( جوراب ) ارنگه صفوي ، بنا معاصر امامزاده شاهزاده حسين 
کرج - دهستان آدران - روستاي ارنگه - روستاي خور صفوي ، بنا معاصر امامزاده شاهزاده عسگري 
کرج - مهرشهر صفوي ، بنا معاصر امامزاده طاهر 
کرج - مهرشهر - علي آباد گوته قاجاري ، بنا معاصر امامزاده عبد اله 
کرج - دهستان آدران - مرکز روستاي کندور قاجاري ، بنا معاصر امامزاده عبد له و طاهر 
کرج - محمد آباد - دشت بهشت - کوچه ميثم تمار بنا معاصر امامزاده غيبي 
کرج - اشتهارد - دهستان پلنگ آباد - روستاي محمد آباد قاجار ، بنا معاصر امامزاده قاسم 
کرج - آدران - روستاي سيجان ارگنه صفوي ، بنا معاصر امامزاده محمد 
کرج - حصارک صفوي ، بنا معاصر امامزاده محمد حصارک 
کرج - آدران - 6 کيلومتري جاده کرج چالوس - شمال پل روستاي ليلستان بنا معاصر امامزاده هاشم و هارون 
کرج - روستاي ميدانک - کيلومتر 60 جاده چالوس قاجاريه برج سنگي ميدانک 
کرج - اشتهارد - شهر اشتهارد - ميدان امام خميني اواخر صفوي بقعه امامزاده ام کبري و ام صغري 
کرج - اشتهارد - مرکز دهستان پلنگ آباد از بخش اشتهارد صفوي بقعه امامزاده ام رحمان و امامزاده زيد ( سه گنبدان ) 
کرج - اشتهارد - 10 کيلومتري شرق اشتهارد و کنار جاده آسفالته کرج - اشتهارد قرن 7 و 8 و 9 هجري بقعه شاهزاده سليمان 
کرج - 25 کطلومتري جنوب شرقي سد فرعي اميرکبير در حاشيه قريه گوراب آخر تيموري بقعه و درختان کهنسال شاهزاده حسين گوراب 
کرج - مدخل ورودي جاده کرج به چالوس سلجوقي پل تاريخي کرج 
کرج - اشتهارد - دهستان پلنگ آباد - روستاي محمد آباد سده 5 تا 9 ه.ق تپه امامزاده قاسم 
کرج - محمد آباد - دشت بهشت - کوچه ميثم تمار تپه باستاني دشت بهشت 
کرج - اشتهارد - روستاي رحمانيه ( پلنگ آباد ) تاريخي ، اسلامي تپه پلنگ آباد ( تپه باستاني ) 
کرج - اشتهارد - روستاي خرم آباد - ضلع جنوبي روستا و کنار جاده کرج اشتهارد دوران تاريخي تا اواسط اسلامي تپه باستاني خرم آباد 
کرج - شهرستانک - دو کيلومتري غرب دره گل گيله دوران تاريخي تپه شنستون 
کرج - اشتهارد - روستاي علي آباد ( شمال اشتهارد ) قرن 5 تا 6 ه.ق تپه علي آباد 
کرج - اشتهارد - 5 کيلومتري جنوب پليس را اشتهارد اسلامي تپه کرد چشمه 
کرج - دهستان کمال آباد - 10 کيلومتري شمال قلمستان کرج - روستاي آتشگاه تاريخي ، اسلامي تپه مهدي خاني 
کرج - محمد آباد - زمينهاي بنياد شهر سازي دوره اسلامي ( سده 7 و 8 و 9 ه.ق ) تپه هاي امامزاده احمد و محمود 
کرج - 15 کيلومتري شمال قلمستان کرج آتشگاه - روستاي حسن بد چشم تاريخي تپه هاي باستاني حسن بد چشم 
کرج - اشتهارد - دهستان پلنگ آباد - روستاي کوي راشته سده هاي 5 تا 9 ه.ق تپه هاي باستاني راشته 
کرج - محمد آباد - زندان قزل حصار صفوي تپه هاي قزل حصار 
کرج - جاده چالوس - يک کيلومتري غرب ورودي تونل کندوان صفوي تپه هاي کندوان 
کرج - آدران - کيلومتر 8 جاده چالوس - غرب روستاط کندور تاريخي ، اسلامي تپه هاي کندور 
کرج - مهرشهر - انتهاي خيابان دهم گلستانک - کوچه ميثم تمار تاريخي ، اسلامي تپه هاي گلستانک 
کرج - اشتهارد - روستاي مراد تپه پيش از تاريخ - تاريخي ، اسلامي تپه هاي مراد تپه 
کرج - مهرشهر - جنوب مهرشهر - انتهاي خيابان بوستان - روستاي حسين آباد هزاره سوم و چهارم ق.م تپه باستاني آق تپه 
کرج - 11 کيلومتري غربي کرج - ماهدشت ( مرد آباد ) انتهاي خيابان نصر از هزاره پنجم تا سوم ق.م تپه باستاني مرد آباد 
کرج - دهستان آدران - روستاي ارنگه - روستاي خور صفوي تپه تله اسکي 
کرج - دهستان آدران - روستاي ارنگه - روستاي خور صفوي تپه دزد بر 
کرج - اشتهارد - دهستان پلنگ آباد - روستاي کوي راشته 800 ساله چنار حصار 
کرج - اشتهارد - ميدان امام خميني ( ره ) قاجاريه حسينيه سياديه 
کرج - اول جاده چالوس - روستاي بيلغمان صفوي ، قاجاري حمام بيلغمان 
کرج - مرکز شهر کرج - محله قدطمي مصباح اوايل قاجاري حمام مصباح 
کرج - دهستان کمال آباد - روستاي هلجرد صفوي ، قاجاري حمام هلجرد 
کرج - آدران - روستاي گوراب ( جوراب ) ارنگه عمر 800 سال درخت امامزاده 
کرج - روستاي حصار - خط يک حصار عمر 800 سال درخت چهار کهن حصار 
کرج - دهستان کمال آباد - روستاي هلجرد عمر 800 سال درخت چهار کهن هلجرد 
کرج - گوهردشت - بلوار اصلي گوهردشت عمر 1300 سال درخت سرو کهن 
کرج - دهستان آدران - مرکز روستاي نوجان ( کيلومتر 3 جاده کرج چالوس ) عمر 800 سال درخت قديمي 
کرج - دهستان نساء - روستاي ولايت رود عمر 800 سال درختهاي کهن آقادار 
کرج - 4 کيلومتري غرب گچسر دوره دوم زمين شناسي غار يخ مراد 
کرج - آسارا - کيلومتر 36 جاده کرج چالوس دوران دوم زمين شناسي غارهاي ري زمين و سيراچال 
کرج - دهستان آدران - غرب روستاي ارگنه - کيلومتر 15 جاده کرج چالوس از صفوي تا کنون قبرستان قديمي 
کرج - دهستان آدران - مرکز روستاط کندور از صفوي تا کنون قبرستان قديمي 
کرج - دهستان آدران - ابهرک - ارنگه تاريخي قبرستان گبري کچان 
کرج - دهستان کمال آباد - روستاي هلجرد تاريخي ، اسلامي قبرستان هلجرد 
کرج - دهستان نساء - روستاي ولايت رود قاجاري ، بنا معاصر قدمتگاه آقا سيد علاء الدين 
کرج - مهرشهر کرج - علي آباد گوته پيش از تاريخ - تاريخي ، اسلامي قشلاق تپه ( اوج تپه ) 
کرج - اشتهارد - 5 کيلومتري جنوب مختار آباد سده هاي 5 تا 9 ه.ق قلعه ( بز قلعه ) 
کرج - اشتهارد - دهستان پلنگ آباد - روستاي کوي راشته صفوي ، قاجاري قلعه اربابي 
کرج - اشتهارد - روستاي رحمانيه ( پلنگ آباد ) صفوي ، قاجاري قلعه پلنگ آباد 
کرج - نساء - بالاي تونل تنگ گسيل - کيلومتر 51 جاده کرج چالوس قرن 6 تا 8 ه.ق قلعه تنگ گسيل 
کرج - محمد آباد - روستاي حسين آباد صفوي ، قاجاري قلعه حيدر آباد 
کرج - شهرستانک - شمال دره گل گيله - نوک قلعه شهرستانک قرن 6 تا 8 ه.ق قلعه دزد بند 
کرج - گرمدره - کلاک بالا قاجاري قلعه روستاي کلاک 
کرج - آسارا - کيلومتر 36 جاده کرج چالوس قرن 6 تا 8 ه.ق قلعه ري زمين 
کرج - دهستان آدران - بالاي صخره ها - مشرف به غرب کرج قرن 6 تا 8 ه.ق قلعه شاه دژ ( شاه دزد ) 
کرج - انتهاي حد غربي پل جديد و پل قديمي قاجاري قلعه صمصام 
کرج - اشتهارد - روستاي قزل حصار قاجاري قلعه قزل حصار 
کرج - گرمدره - کلاک بالا قرن 6 تا 8 ه.ق قلعه کلاک 
کرج - محل فعلي کتابخانه دانشکذه کشاورزي کرج قاجاري کاخ سليمانيه 
کرج - شهرستانک - کنار جاده کرج چالوس قاجاريه کاخ شهرستانک 
کرج - گچسر رضا شاهي کاخ گچسر 
کرج - مهرشهر دوره پهلوي کاخ مرواريد ( شمس ) 
کرج - مرکز شهرستان کرج صفوي کاروانسراي شاه عباسی کرج 
کرج - جاده چالوس - يک کيلومتري غرب ورودي تونل کندوان قاجاري کاروانسراي کندوان 
کرج - اول جاده چالوس - روستاي بيلغمان صفوط ، قاجاري کوره آجر پزي 
کرج - 3 کيلومتري جنوب گچسر قاجاري به بعد کوره هاي گچ پزي گچسر 
کرج - دهستان آدران - روستاي ارنگه - روستاي خور قاجاري مسجد جامع 
کرج - دهستان کمال آباد - روستاي هلجرد قاجاري مسجد هلجرد

ادامه مطلب...
15 فروردين 1396

نام
موقعیت
سوابق تاریخی
آثار تاریخی
محلات شهر اشتهارد
مناطق و دهستانهای اطراف اشتهارد
زبان مردم اشتهارد
پیشینه و شخصیتهای علمی و مذهبی شهر اشتهارد
اشتهارد در لغت‌نامه دهخدا

اِشتِهارد یکی از شهرستانهای استان البرز در ایران است.

اشتهارد شهری است خشک و کویری در ۱۲۰ کیلومتری تهران و ۸۰ کیلومتری کرج. این شهر علاوه بر شهر قدیمی اشتهارد دارای یک مجموعه بزرگ صنعتی با نام شهر صنعتی اشتهارد نیز می‌باشد.

مردم بومی اشتهارد به گویشی از زبان تاتی با لهجه خاص اشتهاردی که بازمانده زبان قدیم منطقه ماد یا زبان آذری می‌باشد سخن می‌گویند.


نام

به نظر برخی نام اشتهارد از دو بخش «اشته» و «ارد» تشکیل شده است. در زبان مردم اشتهارد، «اشت» (Eshta) به معنای ایستادن می‌باشد و در نام اشتهارد به معنی ایستگاه یا سکونتگاه است و «ارد» همان ارت (arta) در زبان پهلوی به معنای مقدس می‌باشد (همانطور که در نام اردبیل به معنای شهر مقدس آمده است) بنابراین ترکیب دو واژه «اشت» و «ارد» می‌شود سکونتگاه مقدس.

نظر دیگری بر این است که اشتهارد در اصل «اشته ده» یعنی ده شما که به مرور زمان و ابدال حروف، اشتهارد نامیده می شود.

همچنین گفته می‌شود که نام اشتهارد در اصل «اشترده» بوده که صورتی است از واژه «استرده» و «سترده» به معنی صاف و هموار و بی درخت.

مردم اشتهارد بیشتر نام شهرشان را «اشتارد» تلفظ می کنند که معنی آن برای عموم مردم نا شناخته می‌باشد

موقعیت

اشتهارد از توابع شهرستان کرج و جزء استان تهران در /22 و 50 طول شرقی و /43 و 35 عرض شمالی قرار دارد. با شهر تهران ۱۰۰ کیلومتر و با شهر کرج ۶۳ کیلومتر فاصله دارد. این شهر در یک منطقه نسبتاً کویری با آب و هوای نیمه خشک واقع شده است. مساحت آن متجاوز از ۲۵۰۰ کیلومتر مربع و در مسیر جاده تهران به استان‌های غربی ایران واقع است. مطابق آخرین سرشماری، جمعیت آن ۲۵۰۰۰ نفر است. از طرف شمال به ارتفاعات «حلقه دره» و محدوده شهرستان نظرآباد و از طرف جنوب به ارتفاعات «قزل باش» و محدوده ی شهر ملارد و از طرف شرق به رودخانه شور و محدوده شهر کرج و از طرف غرب به محدوده شهر بوئین زهرا محدود می‌شود.

در سال ۱۳۳۱ در اشتهارد شهرداری تأسیس شده ولی تا پیروزی انقلاب اسلامی در آن پیشرفت چندانی بوجود نیامد. پس از انقلاب اسلامی شهر به سرعت روبه پیشرفت گذاشته و اخیراً با احداث بزرگترین شهرک صنعتی کشور در این منطقه که ظرفیت آن حدود دو هزار واحد صنعتی کوچک و بزرگ می‌باشد سرعت رشد شهر افزایش یافته و به منطقه‌ای مهاجر پذیر تبدیل گردیده که جمعیت زیادی از مناطق مختلف در آن سکونت یافته‌اند. اشتهارد

سوابق تاریخی

با توجه به اشیاء عتیقه‌ای که از زیر خاکهای «دیده بان» با خط کوفی و غیره به دست آمده، به نظر می‌رسد که قصبه اشتهارد حداقل در قرن‌های دوم و سوم وجود داشته است.

بعضی از مردم اشتهارد عقیده دارند که در گذشته این سرزمین تبعیدگاه بوده است.

آثار تاریخی

اشتهارد دارای چندین اثر تاریخی ارزشمند است که تعدادی از آنها در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است که چند نمونه از آن به شرح ذیل می باشند:

* «دیزبون» که در اصل «دیده‌بان» می‌باشد قلعه‌ای بسیار قدیمی و بلند بوده است. در اوایل سال ۱۳۴۴ هیاشی کاکی زاکی مدیر کل فنی ژاپونی در مرکز تعلیماتی حرفه‌ای کرج از شهر اشتهارد دیدن کرد. وقتی در محل دیده‌بان حاضر شد با توجه به آثاری که در آنجا از نظر علمی و خاک شناسی مشاهده و یافته قدمت محل فوق را به ۱۰۰۰ سال قبل تخمین زده است.

* امامزاده ام کبری و ام صغری: در ضلع شمالی میدان امام خمینی اشتهارد بنای بارگاهی محکم و مجلل قراردارد که به امامزاده ام کبری و ام صغری معروف است. مردم محلی و مسئولین اداره اوقاف آنها را دو بانو از منسوبین امام موسی کاظم می‌دانند. بنای امامزاده تشکیل شده است از یک ایوان ورودی رو به شمال، یک تالار مستطیل شکل به عنوان نمازخانه و محل دعا و اطاقی مربع شکل که ضریح امامزادگان در آن قرار دارد. ساختمان بنا با آجر و کاشی تزئین شده و گنبد مدور آن کاملاً کاشیکاری است. از آنچه از کاشیهای گنبد باقی مانده است نشان می دهد که در کمرگاه گنبد دور تا دور، سه ردیف کتیبه شده است که در ردیف اول به خط کوفی نوشته شده «یا رسول‌الله» و در ردیف دوم در میان لوزی شکل به خط ثلث نوشته شده «الله محمد علی» و در ردیف سوم به خط کوفی به طرز بسیار جالب و ظریف نوشته شده «الله محمد». در خصوص زمان اولیه ساخت بارگاه تاریخ دقیقی در دست نیست ولی سنگ نوشته موجود حکایت از آن دارد که در سال ۱۰۸۹ هجری قمری شخصی به نام «میرزا حسابی» بانی تعمیرات اساسی ساختمان بوده است. بر دیوار جنوبی تالار سنگ قبری نصب شده که تاریخ چهادهم ذی‌الحجه ۹۹۱ بر آن حک شده است. وجود این سنگ قبر در دیوار قدمت بنا را حداقل تا آن دوره به عقب می برد. دکتر بیات نیز در کتاب خود آن را مربوط به دوره صفوی می‌داند. بنای امامزادگان با شماره ۷۵۳ در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است. گلزار شهدای انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی در این مکان قرار دارد. در سالهای اخیر توسط اداره اوقاف و سازمان میراث فرهنگی تعمیرات اساسی در ساختمان امامزادگان صورت گرفته است و در زمینه زیباسازی محوطه آن نیز شهرداری اشتهارد با همکاری بنیاد شهید کرج اقداماتی انجام داده است و نیز آقای ایرج اشتهاردی نیکوکار مقیم اسپانیا بانی ساخت دیوار جنوبی آن به شکل سنتی هستند که در حال حاضر توسط شهرداری اشتهارد در دست ساخت می‌باشد.



 امامزاده ام کبری و ام صغری





* حسینیه صیادیه: ضلع غربی بارگاه ام کبری و ام صغری متصل به بنای باشکوهی بنام حسینیه صیادیه است. ورودی حسینیه بر خلاف ورودی امامزاده ام کبری و ام صغری رو به جنوب است و دارای سر دری آجری و دری چوبی است. برای ورود به حسینیه باید از یک هشتی گذشت و به حیاط آن راه یافت. اطراف حیاط حسینیه غرفه‌هایی در دو طبقه برای استقرار مردم ساخته شده که بین فامیل‌های مختلف محل تقسیم شده و هر یک از ایشان در ایام عزاداری در آن مستقر می شوند. صحن حسینیه نیز محل تجمع هیأت‌های سینه‌زنی و عزاداری است. مصالح ساختمانی بکار رفته در قسمتهای قوسی حسینیه از آجر و گچ است. در زلزله سال ۱۳۴۱ شبستان اصلی آن آسیب دیده و بعد از آن طی دو مرحله بازسازی گردیده است. بنای حسینیه مربوط به اواخر دوره صفویه یا اوایل دوره قاجاریه می‌باشد.



حسینیه صیادیه



* امامزاده سلیمان: در فاصله شش کیلومتری شرق اشتهارد در زمینهای کوشک‌آباد (گوشآوا) بنای آرامگاهی مجلل برپاست که به امامزاده سلیمان معروف است. امامزاده سلیمان تشکیل شده از یک حیاط بزرگ که بنای آرامگاه در میان آن قرار دارد. در ضلع غربی حیاط آب قناتی جریان داشته که محل شستشو و وضو گرفتن زوار امامزاده بوده است که در حال حاضر به دلیل خشک شدن قنات وجود ندارد. ساختمان و بنای امامزاده مشتمل بر یک ایوان که رو به شمال باز می شود و قسمت ورودی به امامزاده است و تالاری مستطیل شکل و ستون‌دار که محل ادای نماز و دعاست و اطاقی مربع شکل کوچک که ضریح فلزی امامزاده در میان آن واقع شده و زیارتگاه اصلی است. سقف اطاق اخیر گنبدی و سقف تالار مستطیل شکل به صورت ضربی پوشیده شده است. تاریخ بنای اولیه آن مشخص نیست اما در سال ۱۳۴۱ خان نایب تعمیرات اساسی در ساختمان آن انجام داده و در سالهای اخیر نیز عده‌ای از نیکوکاران و اداره موقوفات و سازمان میراث فرهنگی اقداماتی در تعمیر ساختمان آن انجام داده‌اند و شهرداری اشتهارد نیز تعمیرات اساسی در زمینه محوطه بنای امامزاده و همچنین احداث سرویس بهداشتی و غیره انجام داده است. اخیراً پیکر پنج شهید گمنام در صحن امامزاده دفن شده است.



امامزاده سلیمان



در کتاب بحرالانساب آمده است که سلیمان بن حضرت موسی کاظم را در کوشک‌آباد شهید کردند. به نظر می رسد این امامزاده از فرزندان یا نوادگان امام هفتم است و صاحب کرامات بوده است. دکتر بیات در کتاب کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران از بقعه شاهزاده سلیمان در اشتهارد نام برده و بنای آنرا متعلق به قرون هفتم تا نهم هجری قمری دانسته است. امامزاده سلیمان با شماره ۷۵۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

* کوه گهور ( گبری ) یا بز قلعه: در فاصله هشت کیلومتری شرق جاده اشتهارد-کرج و در پنج کیلومتری سمت جنوب روستای مختارآباد در میان ارتفاعات موجود، کوه نسبتاً مرتفعی وجود دارد که به آن کوه گهور می‌گویند. بالای کوه نسبتاً مسطح است که در آن بقایای آثاری از جمله ساختمان کاملاً مخروبه و سفال‌های شکسته به چشم می‌خورد. به آن بزقلعه هم می گویند. این احتمال نیز وجود دارد که این آثار بقایای آتشکده‌ای بوده است که شاید به همین دلیل به آن کوه گبری هم گفته می‌شود. احتمال دیگر اینکه آنجا محل اختفاء و زندگی راهزنان یا اینکه متعلق به فرقه اسماعیلیه بوده است.

* حمام محله صیادیه: این حمام در غرب حسینیه صیادیه و در دو واحد مجزای مردانه و زنانه هر کدام شامل رختکن و گرمخانه احداث گردیده است. تاریخ بنای اولیه آن بطور دقیق مشخص نیست ولی شکل ساختمان حکایت از تعلق آن به دوره صفوی و یا کمی بعد از آن دارد. تا چندین دهه قبل این حمام بطور کاملاً سنتی با خزینه مورد استفاده قرار می گرفت. بعدها در آن لوله‌کشی انجام شده و خزینه آن مسدود گردیده است. هم اینک این حمام فعال است و کسانی از آن استفاده می‌کنند.

امامزاده رحمن و زيد
اين بقعه درحاشيه جنوب غربي روستاي پلنگ آباد اشتهارد قرار دارد و داراي سه گنبد آجري ساده ، سرسرا و راهرو است. امامزاده رحمن و امامزاده زيد، در اين بقعه دفن شده اند. اين بقعه که در وسط محوطه بزرگي واقع شده و داراي حصار آجري است، منظره اي جالب و با عظمت دارد؛ به ويژه نماي سه گنبد آجري آن جلوه اي خاص به بنا بخشيده است. 



امامزاده رحمن و زيد



از شيوه معماري ساختمان چنين به نظر مي رسد که اين بنا به تدريج در طي سه قرن هفتم و هشتم و نهم هـ . ق تکميل شده است

امامزاده رزاق (ع ) در ابتداي جاده جارو......


محلات شهر اشتهارد

شهر اشتهارد دارای هفت محله قدیمی به نامهای پایین محله (جیر محله)، محله صیادیه، محله قاضیان، چال محله (چله محله)، فارچی آباد (پارچی آوا)، خیابان بزرگ (پیله خیاوون)، خیابان کوچک (خوردک خیاوون) و همچنین از محلات کوچکتر می توان از ام اصغر، رضه، چول و پشت قلعه را نام برد.

بعد از انقلاب شهرک‌هایی بنام‌های شهرک وحدت، شهرک طالقانی و شهرک الغدیر در اشتهارد احداث شده است. هر کدام از این محلات دارای مسجد، حمام و گورستان اختصاصی می‌باشند و سه محله دارای یک تکیه برای عزاداری امام حسین می‌باشد که یکی از آنها ساختار قدیمی دارد و احتمالاً از دوره صفویه است.

مناطق و دهستانهای اطراف اشتهارد

در اطراف اشتهارد مناطق و دهستانهایی بنام‌های جعفرآباد، قزل حصار، رحمانیه، مهدی آباد، فرد آباد، مختارآباد، عبدالله آباد، کوشک آوا، مروت آوا، اوپشته، گنگ، جارو، نکوجار، قرقرک (محل دفن فریدون فروغی) و بوجعفر و... مجموعاً به تعداد 22 روستا وجود دارد.

زبان مردم اشتهارد

گویش مردم اشتهارد زبان محلی است که شبیه مجموعه زبانهای محلی معروف به تاتی است که ریشه آن فارسی است. مشابه این گویش در مناطق مختلفی از کشور از جمله آذربایجان، تالش، یزد، تاکستان، بویین زهرا و حتی بعضی از کشورهای دیگر وجود دارد.

قدمت کلمات و نشانه‌های زبان اشتهارد را می توان در مکاتب گویش اشتهاردی دارای دستور زبان بسیار مشخص و محکمی دانست. چرا که فقط با شنیدن می توان با نوع جنسیت دختر یا پسر و مرد یا زن آن پی برد. همچنین اشیاء و اجسام نیز مذکر و مونث در نظر گرفته می شود و صفت قبل از موصوف می آید. با بررسی و تأمل در کتاب تاریخ طبری و یا متون قدیمی دیگر مثل اوستا می‌توان کلمات بسیاری را یافت که آن کلمات در حال حاضر بدون کوچکترین تغییر در آواشناسی بطور معمول بین مردم اشتهارد محاوره می‌شود.

جلال آل احمد در مورد زبان مردم اشتهارد در کتاب تات نشینان بلوک زهرا مطالبی را بیان کرده است.

پیشینه و شخصیتهای علمی و مذهبی شهر اشتهارد

اشتهارد از قدیم به دارالمؤمنین معروف بوده است وجود شخصیتهای مذهبی همچون ملا ابوالحسن اعلمی صاحب رساله «ریاض الاحکام» و ملا علی احمد مجتهد در دهه‌های گذشته و همچنین حجت الاسلام و مسلمین سید عبدالله برهانی و حاج شیخ یحیی تقوی در دهه‌های اخیر در رشد باورهای دینی و مذهبی مردم مؤثر بوده است چنانچه در دوران جنگ ایران و عراق با داشتن جمعیتی حدود پنج هزار نفر بیش از ۱۲۰ شهید و ۱۲ آزاده و صدها جانباز نثار اسلام و انقلاب نموده که به نسبت جمعیت شهر در شمار شهرهای تراز اول کشور در این زمینه قرار گرفته است. علمایی چون میرزا حبیب‌الله اشتهاردی از اساتید حوزه نجف و سامرا و حاج غلامرضا سلطانی نماینده شهید مردم شهر کرج و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی و اولین امام جمعه اشتهارد را داشته است. و از علمای معاصر مجتهد و امام جماعت حرم حضرت معصومه آیت‌الله شیخ علی پناه اصلانی اشتهاردی، حجت الاسلام محمد محمدی اشتهاردی محقق و نویسنده ۲۰۰ جلد کتاب، حاج شیخ حسین گنجی خطیب که صدا و سیما بارها در مناسبتهای مختلف از سخنرانیهای ایشان استفاده کرده است را می توان اشاره کرد.

اشتهارد در لغت‌نامه دهخدا

دهخدا در لغت‌نامه خود در صفحه ۲۶۴ در جلد اول می‌نویسد: اشتهارد قصبه بزرگی است از بخش کرج شهرستان تهران، ۷۸۰۰۰ گزی باختر کرج، سر راه کرج به بوئین زهرا، جلگه معتدل، سکنه ۶۲۶۷، شیعه فارس و زبان مخصوص که ریشه ی آن فارسی است. آب آن از ۲۱ رشته قنات که یکی شیرین و بقیه لب شور است. محصول عمده غلات (گندم و جو) بنشن (خواربار از قبیل نخود، لوبیا، ماش و عدس) چغندرقند، پنبه و جالیز. شغل مردم آن زراعت و کسب صنایع دستی کرباس و پارچه نخ بافی. دارای دبستان شش کلاسه و پاسگاه ژاندارمری و محضر رسمی می‌باشد. بنای امام‌زاده و مسجد و تکیه آن قدیمی است. کارخانه تصفیه پنبه و آسیاب موتوری دارد.

تصاویری از شهر اشتهارد

تصاویری از شهدای شهر اشتهارد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

ادامه مطلب...
09 فروردين 1396

محوطه باستانی ازبکی که بخشی از شهرستان نظرآباد استان البرز را تشکیل می‌دهد، در روستایی به همین نام قرار دارد که نخستین خشت دست‌ساز بشر را به جهان معرفی کرده است. بخش‌هایی از این محوطه باستانی را کارشناسان مرکز باستان‌شناسی ایران در سال ۱۳۴۸ مورد شناسایی قرار داده و در سال ۱۳۵۲ به شماره ۹۵۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسانده‌اند.

پس از انقلاب سرنوشت این تپه تاریخی به دست معارضی افتاد که نه تنها کاوش‌های باستان‌شناسی در این محوطه تاریخی را متوقف کرد بلکه با کشت و زرع و کاشت درختان باعث آسیب به بخش‌هایی از این یادگار ایران کهن شد.

در طول سال‌های سال مدیران میراث فرهنگی البرز با گلایه از وجود این معارض، خواستار آزادسازی این تپه تاریخی بودند که تلاش‌های آنها کمتر نتیجه‌بخش بود، تا این که تابستان سال ۱۳۹۵ اعتراض مسئولان میراث فرهنگی، پیگیری اصحاب رسانه و تلاش‌های حامیان میراث فرهنگی کشور نتیجه داد و بخشی از این تپه تاریخی آزاد شد و به مالک اصلی خود برگشت.

تپه ازبکی می‌تواند به عنوان نماد البرز معرفی شود

مدیرکل میراث فرهنگی البرز در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا منطقه البرز اظهار کرد: علی‌رغم این که بیش از پنج سال از استانی شدن البرز می‌گذرد ولی هنوز یک نماد مشخص و مطرحی که بتواند این استان را به خوبی معرفی کند انتخاب نشده است.

«عبدالناصر میرچی» ادامه داد: تپه ازبکی به‌عنوان یکی از کهن‌ترین آثار تاریخی البرز که قدیمی‌ترین خشت دست‌ساز بشر را در خود جا داده است می‌تواند به عنوان نماد البرز معرفی شود.

وی خاطرنشان کرد: واقعیت این است در همه کشور مکان‌های تاریخی با ویژگی‌های تپه ازبکی بسیار کم هستند، بنابراین باید قرار گرفتن این تپه تاریخی دردل ایران کوچک را فرصتی مغتنم تلقی کنیم.

زمینه‌های ثبت جهانی تپه ازبکی وجود دارد

این مسئول در ادامه این گفت‌وگو به تلاش برای ثبت جهانی تپه ازبکی اشاره کرد و گفت: تپه ازبکی در دوران پیش از انقلاب ثبت ملی شده است. به نظر می‌رسد با توجه به اهمیت، وسعت و نقش این تپه در انعکاس تاریخ، فرهنگ و هنر این سرزمین باید اقدامات لازم جهت ثبت جهانی این اثر نیز انجام شود.

میرچی ادامه داد: این محوطه تاریخی هم بخشی از میراث‌فرهنگی ملموس و هم گوشه‌ای میراث‌فرهنگی ناملموس این مرز و بوم را در خود جای داده است بنابراین ثبت جهانی آن خواسته‌ای به حق به نظر می‌رسد. هم‌اکنون پرونده مستقلی برای ثبت جهانی تپه ازبکی در سازمان میراث فرهنگی تشکیل شده است.

وی یادآور شد: پرونده ثبت جهانی تپه ازبکی نه تنها توسط مسئولان میراث فرهنگی البرز بلکه از طریق مسئولان رده بالای سازمان میراث فرهنگی پیگیری می‌شود تا نتیجه مطلوب ازآن حاصل شود.

مدیرکل میراث فرهنگی البرز افزود: خوشبختانه این اثر تاریخی بسیاری از ویژگی‌های لازم برای این که به ثبت جهانی برسد را دارد.

میرچی تصریح کرد: پیش فاکتورهایی مثل پیشینه تاریخی، دست نخورده بودن، داشتن لایه‌های مختلف تاریخی و... تنها بخشی از پیش فاکتورهای لازم برای ثبت جهانی یک اثر تاریخی است.

وی گفت: اگر با ثبت جهانی این تپه تاریخی موافقت شد، بیستمین اثر تاریخی ایران در فهرست آثار تاریخی یونسکو به ثبت می‌رسد.

نگهداری نمادین یک خشت تپه ازبکی در سازمان ملل

مدیرکل میراث فرهنگی استان البرز در بازدیدی که هیئت رئیسه کنوانسیون گردشگری جهان از تپه تاریخی ازبکی دارند، معتقد است: ایران کوچک علی‌رغم مساحت کم‌اش نسبت به دیگر استان‌ها دارای جاذبه‌های تاریخی فاخر فراوان همچون تپه ازبکی است که بدان می‌بالیم.

میرچی ادامه داد: تپه ازبکی محوطه‌ای است که دارای یک تاریخ 7000 ساله است و نخستین خشت دست‌ساز بشر در این محوطه ایجاد شده است که این خشت آغاز معماری در جهان است.

وی خاطر نشان کرد: در زمانی که بحث گفت‌وگوی تمدن‌ها مطرح شد یک خشت از این محوطه تاریخی به‌عنوان نماد به رئیس سازمان ملل اهدا شد که هم‌اکنون در سازمان ملل نگهداری می‌شود.

این مسئول تصریح کرد: محوطه بسیار گسترده ازبکی در بر دارنده ۱۰ تپه باستانی با ارزش می‌باشد که کاوش‌گران و باستان‌شناسان در سالیان اخیر ۶ تپه آن را بررسی کرده‌اند. به علاوه آثار باستانی دیگری نیز در سایر نقاط استان به دست آمده، که نشان‌دهنده آن است که این منطقه از زمان قدیم مسکونی بوده است.

تپه ازبکی قابلیت تبدیل شدن به قطب گردشگری کشور را دارد

رئیس اداره میراث‌فرهنگی اشتهارد و نظرآباد نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: تپه ازبکی با پیشینه چند هزار ساله خود می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم گردشگری کشور تبدیل شود.

«ولی‌الله دهقانی سانیج» به دیگر جاذبه‌های گردشگری شهرستان‌های نظرآباد و اشتهارد نیز اشاره کرد و افزود: کویرگردی در اشتهارد، روستاگردی، و وجود تنها فرودگاه خصوصی در نظرآباد تنها بخشی از جاذبه‌های گردشگری این دو شهرستان هستند.

9000 سال زندگی مستمر در محوطه تپه ازبکی

«سهیلا مقصودی»، راهنمای ‌گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی البرز نیز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: باستان‌شناسان مطرح جهان از تپه ازبکی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز بشرشناسی دنیا یاد می‌کنند.

وی با اشاره به قدمت این تپه تاریخی توضیح داد: قدمت تپه ازبکی حتی از تپه‌های 7500 ساله سیلک هم بیشتر است و به 9000 سال پیش بازمی‌گردد.

مقصودی ادامه داد: تپه ازبکی یکی از معدود تپه‌های تاریخی جهان است‌که آثار و بقایای 9000 سال زندگی مستمر را در خود جا داده است.

وی تصریح کرد: طبق شواهد و مدارک به دست آمده به دلیل موقعیت مناسب جغرافیایی و آب وهوایی منطقه، تا 1500 سال پیش افرادی در این تپه سکونت داشتند.

این راهنمای گردشگری میراث فرهنگی یادآور شد: به نظر می‌رسد از زمان یکجانشین شدن بشر تپه ازبکی پذیرای گروه‌های انسانی بوده، چراکه در فضای این تپه تاریخی آثاری از اولین ابراز ساخته دست بشر تا ابرازی‌که در 1500 سال پیش مورد استفاده مردم قرار می‌گرفت، یافت شده است.

وی اضافه کرد: بدون شک با کاوش همه محوطه تپه ازبکی‌ گره‌های بزرگی از زندگی بشر باز می‌شود و به ابهامات باستان‌شناسان درباره تاریخ رفع می‌شود.

مقصودی با اشاره به این‌که اطلاعات دقیقی از تپه ازبکی در اختیار مردم قرار ندارد، یادآور شد: به دلیل این‌که امکان بازدید عمومی از این تپه وجود نداشته و میراث فرهنگی هم اطلاع‌رسانی مناسبی در خصوص این اثر تاریخی نداشته است، بسیاری از مردم از وجود تپه ازبکی در البرز با خبر نیستند.

انتشار کتاب تپه ‌ابکی

وی یادآور شد: به تازگی‌کتابی با عنوان «تپه ازبکی» منتشر شده که مطالعه آن تا حدودی می‌تواند به افزایش آگاهی مردم درباره این اثر تاریخی کمک کند.

تپه ازبکی هویت فرهنگی البرزنشینان است

راهنمای ‌گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی البرز گفت: امید است با مرمت و بازسازی قلعه‌های این تپه، درآینده نزدیک شاهد بازدید گردشگران خارجی و داخلی از این اثر تاریخی باشیم.

مقصودی افزود: تپه ازبکی هویت فرهنگی البرزنشینان است و می‌تواند به عنوان نماد این استان معرفی شود تا به این ترتیب بخشی از ذهنیت عموم مبنی بر اینکه البرز استانی بی هویت است اصلاح شود.

عرصه واقعی تپه ازبکی بیش از 100 هکتار است

«مهناز طاهری»، معاون میراث فرهنگی البرز نیز با بیان این‌که تنها 12 هکتار از این مجموعه توسط مالک به میراث فرهنگی هبه شده، گفت: سال گذشته 12 هکتار از این مجموعه توسط مالک به میراث فرهنگی هبه شد ولی وسعت این تپه تاریخی بسیار بیشتر از این بوده و تملک آن ‌کار ساده‌ای نیست.

وی ادامه داد: 12هکتاری‌که هبه شده سال 52 به عنوان هسته مرکزی این تپه تاریخی به ثبت رسیده ولی به نظر می‌رسد وسعت کلی این مجموعه تاریخی بیش از 100 هکتار باشد.

طاهری اضافه کرد: این تپه از شش بخش یان تپه،گوموش تپه، دوشان تپه، جیران تپه، مارال تپه و دژ مادی تشکیل شده ‌که بخش‌گوموش تپه آن زیر ویلای مالک و یان تپه نیز خارج از ملک وی قرار گرفته است.

این مسئول اظهار کرد: مالک طی چند سال‌گذشته در بخشی از عرصه تپه ازبکی درخت‌کاری ‌بود که پس آزادسازی بخشی از این تپه تاریخی آنها را جابه‌جا کرد.

امکان بازدید گردشگران از تپه ازبکی در ایام نوروز فراهم شد

«احمد ترکاشوند»، معاون گردشگری میراث فرهنگی استان البرز نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: تپه ازبکی پس از سال‌ها تلاش مسئولین میراث فرهنگی تابستان امسال از انحصار مالک خصوصی آزاد و به میراث فرهنگی واگذار شد.

وی اظهار کرد: تا قبل از این، مالک خصوصی نه اجازه کاوش در این محوطه باستانی را می‌داد و نه گردشگران می‌توانستند از این یادگار تاریخی بازدید کنند.

این مسئول یادآور شد: هم‌اکنون معاونت حقوقی سازمان میراث فرهنگی به‌دنبال ثبت سند این اثر ملی است تا بتواند برنامه‌ریزی‌های لازم برای به فعلیت رساندن پتانسیل‌های موجود دراین محوطه تاریخی را انجام دهد

هم‌اکنون همزمان با ایام نوروز این محوطه باستانی همه روزه از ساعت 9 الی 17 بر روی گردشگران باز است.

ادامه مطلب...
05 فروردين 1396

کرج - در دل البرز که تکه‌ای از سرزمین پارس قدیم محسوب می‌شود، آثار تاریخی و طبیعی زیادی وجود دارد، آثاری زیبایی که دل هر مسافر و گردشگری را می‌رباید.

ما ایرانی‌ها در معرفی جاذبه‌های گردشگری کشور و به‌تبع استان و شهرمان همیشه باصلابت سخن می‌گویم این موضوع نشان از علاقه ما به سرزمین و فرهنگمان دارد فرهنگی که در آن سفر کردن و دیدن نادیده‌ها توصیه‌شده است.

استان البرز یکی از استان‌هایی است که باوجود داشتن جاذبه‌های بسیار از دید گردشگران مخفی مانده است، جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و طبیعی این استان تا حدی ناشناخته‌اند که حتی بخش زیادی از البرزنشینان نیز از وجود آن‌ها بی‌خبرند.

دامنه رشته‌کوه‌های البرز از دیرباز به دلیل آب‌وهوای مناسب و رودخانه‌های جاری و پناهگاه‌های مطمئن، محل استقرار موقت و دائم اقوام مختلف در طول تاریخ بوده است طبق منابع و اسناد تاریخی و مطالعات باستان‌شناسی قدیمی‌ترین نشانه‌های حضور انسان‌ها در این استان مربوط به دوران نوسنگی است که آثار آن در تپه ازبکی به‌دست‌آمده است.

وجود آثاری چون تپه‌ها و محوطه‌های باستانی و بناهای تاریخی در مناطق کرج، طالقان، ساوجبلاغ و نظرآباد همگی بیانگر و معرف آن است که در دوره‌های گذشته این منطقه از فرهنگی غنی برخوردار بوده است.

زیبایی‌های ناشناخته با طبیعت حیرت‌انگیز، وجود رودخانه‌های آب شیرین، چشمه‌سارهای بسیار زیبا، غارهای طبیعی، آبشارهای مرتفع، کوه‌های بلند و سر به فلک کشیده و استوار، درختان کهن‌سال، پوشش گیاهی و جانوری متنوع، چشمه‌های آب‌معدنی با خواص درمانی، این استان را به لحاظ وجود پدیده‌های طبیعی به یکی از زیباترین استان‌های گردشگری کشور تبدیل کرده است.

از دیگر جاذبه‌های این استان می‌توان به باغ سیب مهرشهر کرج، کاخ مروارید (شمس)، روستای تاریخی آتشگاه، کاروانسرای شاه‌عباسی، مجموعه سد امیرکبیر، کاروانسرای ینگی امام، پل تاریخی کرج، امامزاده طاهر کرج، پیست اسکی دیزین، پیست اسکی خور، آتشکده تخت رستم، کاخ سلیمانیه واقع در دانشکده کشاورزی، آرامگاه شاهزاده سلیمان، باغ لاله گچسر، دره ارنگه، دهکده واریان، روستای برغان، دریاچه سد طالقان، باغات طالقان، رودخانه کرج، غار یخ مراد و آبشار سنج اشاره کرد.

در ادامه گزارش به معرفی جاذبه‌های شاخص البرز، سرزمین مادها تکه‌ای از پارس قدیم می‌پردازیم.

امامزاده طاهر

امامزاده طاهر (ع) گنبد فیروزه‌ای به قدمت تاریخ صفوی

امامزاده طاهر از بناهای شاخص مذهبی در استان البرز و شهر کرج است، این بنای متعلق به دوره صفویه بوده و از زیارت گاه‌های مشهور این شهر به شمار می‌رود، امام‌زاده طاهر از نوادگان امام زین‌العابدین است و گذاری بر مزار اهل قبور آن حکایت از نشانی خانه ابدی بسیاری از مشاهیر فرهنگ و ادب سرزمینمان دارد، موضوعی که ویژگی‌های خاصی به این امامزاده بخشیده است.

از اتوبان کرج - قزوین که نزدیک بشوید، بعد از پل مهرویلا و در حریم شمالی راه‌آهن کرج – قزوین در کنار اتوبان گنبد فیروزه‌ای زیبای مربوط به صحن و سرای امام‌زاده طاهر از دور پیداست، گنبدی زیبا سر بر آسمان افراشته، بخشی از این بنا متعلق به دوره صفویه و بخش دیگرش مربوط به دوره معاصر است.

آستان امامزاده طاهر (ع) در محوطه بسیار وسیعی واقع‌شده و گورستان‌ مجاور آن سرای ابدی جمع زیادی از اهالی موسیقی، و نویسندگان و شاعران و افراد مهم و برجسته‌ای مانند غلامحسین بنان، احمد شاملو، هوشنگ گلشیری، جلال ذوالفنون، حسن گل نراقی و بسیاری از هنرمندان کشور است هنرمندانی که کمتر کسی است که نام این هنرمندان را نشنیده باشد.

 

کاخ مروارید

کاخ مروارید نگینی در صدف گردشگری کرج

کاخ مروارید یا همان کاخ شمس سکونتگاه شمس پهلوی دختر دوم رضاشاه پهلوی است که در منطقه خوش آب‌وهوای کرج یعنی مهرشهر واقع‌شده، در رابطه با این اثر ملی می‌توان چنین گفت؛ ازجمله آثار معماری ارزنده‌ای است که طی سال‌های ۴۷ - ۱۳۴۵ هجری شمسی در زمینی به وسعت ۱۱۱ هکتار و با مساحتی حدود ۲۵۰۰ مترمربع احداث‌شده است

معماری این اثر متأثر از شیوه تفکر «فرانک لوید رایت» پرآوازه‌ترین معمار آمریکایی در نخستین دهه‌های قرن اخیر است. سازه اصلی و پلان کاخ به شکل سفره‌ماهی است که صدفی را در برگرفته است.

سایر فضاهای کاخ عبارت‌اند از راهرو مارپیچ و بدون پله که به سمت طبقات فوقانی امتداد دارد، سالن پذیرایی، دفتر مخصوص شمس، سالن سینما، سالن بیلیارد، آشپزخانه، اتاق‌های خواب، محل نگهداری پرندگان، استخر شنا، حمام و سرویس‌های بهداشتی، تمامی فضاهای معماری در زیر سقفی بافرم حلزونی و با نورگیرهای متعدد و به شکل دانه‌های مروارید اجراشده است.

در ضلع شمالی کاخ و در محوطه بیرونی دریاچه نیز به شکل باله‌های سفره‌ماهی طراحی و اجراشده است که قابلیت قایق‌سواری رادار است درواقع دریاچه نیز نمادی از آبزیان بوده و شنا کردن سفره‌ماهی و صدف را تجسم می‌کند.

 

کاروانسرای شاه‌عباسی یادگاری از دوره قاجار

عباسی

کاروانسرای شاه‌عباسی یادگاری از دوره قاجار

کاروانسرای شاه‌عباسی کرج که از آن به‌عنوان تنها کاروانسرای درون‌شهری کشور یاد می‌شود، بازتابی از تاریخ دوره صفویه است و زمانی شاهراه ارتباطی شرق به غرب کشور بود این اثر یادگاری از دوره صفویه است که معماری آن شبیه به دیگر کاروانسراهای این دوره است مساحت کل بنا سه هزار و ۶۰۰ مترمربع و مساحت حیاط مرکزی آن ۹۰۰ مترمربع است کاروانسرای شاه‌عباسی احتمالاً در دوره پادشاهی شاه سلیمان صفوی بین سال‌های ۱۰۷۸ تا ۱۱۰۹ هجری قمری بناشده است.

این کاروانسرا در ابتدا به‌عنوان پناهگاهی برای استراحت کاروانیان بوده که در اواخر دوره قاجاریه تعمیرات جزئی در بنا ایجادشده و از آن به‌عنوان مدرسه برزگران استفاده می‌شده است.

کاروانسرای شاه‌عباسی، در سمت جنوب شرقی میدان توحید و تقاطع خیابان شهدای محراب و قدس کرج در خیابان قدس یا همان میدان شاه‌عباسی معروف واقع‌شده است.

قابل‌توجه است که کاروانسرای تاریخی و گردشگری شاه‌عباسی با داشتن تالارهای پذیرایی، رستوران، سفره‌خانه، چایخانه، شربت خانه و قهوه‌خانه سنتی با ارائه غذاهای اصیل ایرانی و فرنگی در محیطی سنتی همراه با بازارچه صنایع‌دستی و سوغات محلات مختلف میزبان شهروندان و گردشگران است.

کاروانسرای عباسی

روستای بَرغان

کافی است سیزده کیلومتر از کرج دور شوید تا به روستای برغان برسید برای رسیدن به برغان دو مسیر وجود دارد یا از کرج - رجایی شهر، جاده آتشگاه به سمت این روستا بروید و یا از بزرگراه کرج - قزوین پس از کردان به سمت برغان بروید بافت این روستا قدیمی بوده، دارای باغ‌های بسیاری است که در تمام فصول سال به‌ویژه بهار و تابستان می‌تواند پذیرای گردشگران باشد آثار بی‌نظیر حسینیه اعظم با تعزیه قدیمی که در ایام محرم در آن برگزار می‌شود.

پل تاریخی برغان، چنار کهن مسجد جامع، درخت پیر سپیدارک و تپه باستانی قلعه کش کلاً در برغان جای گرفته‌اند بازار برغان هم در زمره قدیمی‌ترین بازارهای استان است که درگذشته مرکز تجارت محصولات کشاورزی، پنبه و نظایر آن بوده است. در سفر به برغان خرید آلوی برغان را فراموش نکنید هرچند گردو، عسل، توت، گوجه برغان و لبنیات هم از سوغات معروف این منطقه هستند. لازم به ذکر است که این روستا جزء روستاهای هدف گردشگری کشور است.

برغان

سد امیرکبیر؛ مکمل زیبایی های جاده چالوس
سد امیرکبیر که به سد کرج نیز شهرت دارد، در جاده چالوس و در محدوده استان البرز قرار دارد و مکمل زیبایی‌های جاده چالوس است ضمن اینکه قرار گرفتن در کنار این سد، چشم‌اندازی رو به آب و آسمان به بیننده می‌دهد، رودخانه کرج پس از طی مسافتی به سد امیرکبیر (سد کرج) می‌رسد که وجود این سد، زیبایی‌های رودخانه کرج را دوچندان می‌کند، سد امیرکبیر که یکی از بزرگ‌ترین سدهاست، بر روی این رودخانه ساخته شد و مسافرانی که در جاده چالوس تردد می‌کنند، این سد را نیز در طی مسیر خود می‌بینند.

سد امیرکبیر در شمال شهر کرج و در حدود ۲۵ کیلومتری محور کرج به چالوس واقع‌شده است و دریاچه این سد، یکی از مهم‌ترین مراکز طبیعی پرورش ماهی است، این سد یکی از بزرگ‌ترین سدهای کشور است و در کنار جنبه‌های فنی یکی از جاذبه‌های گردشگری البرز و کشور محسوب می‌شود، وجود رودخانه، آسمان، دریاچه، کوه‌های بلند و جاده پرپیچ‌وخم چالوس نیز بر زیبایی‌های اطراف سد امیرکبیر می‌افزاید و منظره را دل‌انگیزتر می کنند.

طبیعت زیبا و چشم‌انداز زیبای سد کرج، به‌ویژه سطح درخشان دریاچه آن، علاقه‌مندان فراوانی را به‌سوی خود جذب می‌کند و آسمان نیز با آن رنگ زیبای خود در همه ساعت‌های شبانه‌روز، از مواردی است که زیبایی‌های محیط این سد را دوچندان می‌کند.

سد امیرکبیر

لذت اسکی روی برف در دیزین

اما گردشگرانی که البرز را مقصد نهایی خود انتخاب می‌کنند در یک روز هم می‌توانند از سرسبزی جاده چالوس بهره‌مند شوند و هم می‌توانند در کویر اشتهارد شبی پرستاره را سپری کنند.

اما برخی که به ورزش‌های زمستانی علاقه‌مند هستند با حضور در پیست اسکی دیزین می‌توانند لذت اسکی روی برف را تجربه کنند درواقع می‌توان ادعا کرد استان البرز استانی چهارفصل است.

پیست اسکی دیزین در ۱۲۳ کیلومتری شهرستان کرج و ۷۰ کیلومتری روستای زیبای ولایت رود واقع‌شده است. وجود پیست دیزین و کوه‌ها و دشت‌های زیبا باعث شده است که روستای ولایت رود یکی از روستاهای هدف گردشگری استان البرز باشد.

پیست دیزین در سال ۱۳۴۸ تأسیس شد و در شمار پیست‌های معروف جهان قرار دارد دیزین اولین پیست در ایران است که از طرف فدراسیون جهانی اسکی مورد تأیید برای برگزاری مسابقات رسمی قرار گرفت و به‌عنوان پیست بین‌المللی شناخته شد.

پیست دیزین دارای ۳ مسیر تله‌کابین، ۲ تله سیژ، ۲۳ پیست اسکی و ۷ تله‌اسکی بشقابی و تله‌اسکی چکشی و پیست چمن است که در فصول مختلف سال پذیرای علاقه‌مندان به اسکی و سایر ورزش‌های تابستانی و زمستانی است.

اسکی

البرز؛ سرزمین دریاچه و آبشارهای ناشناخته
استان البرز دارای دریاچه و آبشارهای بسیار زیادی ازجمله آبشار می‌رود، آبشار سنج، آبشار کرکبود، آبشار خور و دریاچه سد طالقان است.

آبشار سیرود

روستای سیرود در شمال غربی شهرستان ساوجبلاغ در ارتفاع دو هزار۲۵۰ متری از سطح دریا و در کنار رودخانه‌ای دائمی و زیبا هم نام روستا واقع‌شده است، این رودخانه در جهت شمال، جنوب از کوه‌های پلنگ دره و اخرک سرچشمه گرفته به‌طوری‌که شاخه‌هایی از این رودها در برخی قسمت‌ها به‌صورت آبشارهای کوچک دیده می‌شود که منظره بسیار زیبایی به وجود آورده است.

آبشار سنج

روستای سنج از توابع ساوجبلاغ در ارتفاع دو هزار۸۰۰ متری از سطح دریا در منطقه‌ای کوهستانی واقع‌شده است ارتفاع این آبشار حدود ۱۵ متر است که بالای روستا و در دل دره‌ای زیبا جریان دارد.

آبشار کرکبود

این آبشار بسیار مهم و مشهور ایران، در منطقه طالقان، شمال آبادی کرکبود ۱۱۵ کیلومتری کرج قرار دارد، با پیمودن مسیری طولانی از کرج به‌طرف زیاران و شهرک طالقان، ازآنجا به روستای کرکبود می‌رسیم، آبشار کرکبود ۲۰ متر ارتفاع دارد.

آبشار خور

آبشار خور در شمال کرج و حدود ۳۵ کیلومتری جاده چالوس قرار دارد ارتفاع این آبشار حدود ۶۰ متر است و آب آن باوجود کم‌حجم بودن با شدت فراوان بر روی تخته‌سنگ‌های پایین اصابت می‌کند و صدای سمفونی زیبایی آن انرژی مضاعفی را در دل بازدیدکنندگان جای می‌دهد.

آب

«یخ مراد» غاری با قندیل‌های یخی

زیبایی بکر غار یخ مراد استان البرز که در جاده چالوس واقع‌شده، در انتظار گام‌های مسافران و گردشگران نوروزی است و مسافران و گردشگران با آمدن به این غار، از تماشای زیبایی‌های داخل و خارج آن بهره‌مند می‌شوند.

غار یخ مراد در حوالی روستای آزادبر و روستای کهنه ده در منطقه گچسر و جاده چالوس در استان البرز واقع‌شده و فاصله این غار از تهران در حدود ۶۵ کیلومتر است ،دریچه ورودی این غار در ارتفاعات کوه‌های منطقه واقع‌شده است و مسیر غار به‌صورت کلی، شیب‌دار و رو به پایین است.

ارتفاع این غار از سطح دریا حدود دو هزار و ۶۴۰ متر است ضمن اینکه دهانه غار یخ مراد، سه متر پهنا و هشت متر ارتفاع دارد ،در ماه‌های اسفند و فروردین، قندیل‌های بسیار زیبای غار در بهترین وضعیت به سر می‌برند و گردشگران با حضور در غار در زمان‌های یادشده، تصویری بسیار به‌یادماندنی از یک غار زیبا را مشاهده می‌کنند.

یخ مراد

ادامه مطلب...

درباره ی سایت اشتهارد

logo

سايت اطلاع رسانی اشتهارد  www.eshtehard.net  باهدف ايجاد بستر مناسب جهت درج اخبار واطلاعات مورد نياز مخاطبان خود در سال 1385 تاسيس گرديد

اين سايت جهت غني نمودن اطلاعات بازديد کنندگان خود بخشهای گالری تصاویر | انجمن های اشتهارد | اخبار | دریافت فایل | نظر سنجی | مقالات | لينکهاي وب | نقشه گوگل | بازي | که درزمينه هاي مختلف جمع آوري و تدوين شده است را بصورت رايگان در  اختيارتمام بازديد کنندگان قرار مي دهد.